Ad copy

„Pakiet prawa rodzinnego dla dobra dzieci” Czy reforma rozwiąże problem alienacji rodzicielskiej? Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada reformę prawa rodzinnego, zmiany mają na celu ochronę dzieci po rozstaniu rodziców i opierają się na trzech podstawowych założeniach: • Dziecko nie jest dobrem do podziału. • Wspieramy porozumienie, a nie konflikt. • Inwestycja w przyszłość. Reforma ma wprowadzić „pieczę współdzieloną” jako jedną z form wykonywania władzy rodzicielskiej po rozstaniu rodziców. W przepisach ma pojawić się definicja „pieczy współdzielonej” jako rzeczywistego i porównywalnego udziału obojga rodziców w wychowaniu i podejmowaniu decyzji dotyczących dziecka. Instytucja „pieczy współdzielonej” ma chronić więzi, nie będzie jednak decyzją „automatyczną”, a podejmowaną w najlepszym interesie dziecka. Piecza ta nie będzie orzekana w sytuacjach przemocy czy zagrożenia dobra dziecka. Zmianą jest także propozycja wycofania orzekania o winie z systemu prawa rodzinnego, które ma koncentrować się na dobru dziecka, a nie ocenie moralnej rodzica. Dotychczasowe przepisy prowokują do zbierania „haków” na drugiego rodzica (często kosztem dobra dziecka), przedłużają i komplikują postępowanie i orzekanie. Reformie poddana także zostaną przepisy dotyczące Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów. Zapowiedź reformy na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości1 zawiera informację, że główną przyczyną przewlekłości spraw rodzinnych jest wielomiesięczne oczekiwanie na opinie specjalistów. Należy z tym się zgodzić, wielomiesięczne oczekiwanie jest problemem, ale jeszcze większym problemem jest często bardzo niska jakość tych opinii. Specjaliści ozss często nie przestrzegają nawet elementarnych standardów metodologii dotyczących tych zespołów, prowadzą badania historycznymi lub własnymi – wymyślonymi metodami, zajmują się opisem rysunków lub oceną moralności i odpowiedzialności osób badanych nie posiadając ku takiemu działaniu żadnych podstaw. Wieloletnia analiza opinii ozss wskazuje, że jakość tych opinii może być sumą braku elementarnych kompetencji - np. w zakresie stosowania testów psychologicznych, stosowania psychologii „jarmarcznej” - posługiwania się wiedzą potoczną oraz wnioskowania na podstawie takiej wiedzy, przypadkowości, efektu „pierwszego wrażenia” – „efektu halo”, „efektu aureoli”, heurystyki zakotwiczenia i dostosowania (ang. anchoring and adjustment heuristic), ignorowaniu prawdopodobieństwa, zaniedbywaniu miarodajności. Bez gruntownych i kompleksowych zmian w systemie opiniowania sądowego kolejna reforma przypominać może reformę polegającą na przekształceniu rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych w opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów – zmianie papieru firmowego, pieczątek i szyldów na budynkach przy dalszym posługiwaniu się takimi samymi metodami i narzędziami. Zapowiadane reformy nie wspominają także niestety o problemie alienacji instytucjonalnej - kiedy sądy, ozss, biegli, kuratorzy, szkoły, przedszkola, wspierają rodzica alienatora w jego działaniach. Obecny system udaje, że nie istnieje alienacja rodzicielska, a tym bardziej udaje, że nie istnieje alienacja instytucjonalna. Wydaje się, że problem alienacji instytucjonalnej nie wynika ze złej woli czy celowych działań, a z luk kompetencyjnych w tym zakresie. Gdy państwo udaje, że alienacja rodzicielska nie istnieje, to jego funkcjonariusze nie mają żadnych powodów aby ją dostrzegać. Deficytów wiedzy, umiejętności czy postaw poszczególnych osób z konkretnych instytucji nie wyeliminuje żadna reforma, jeżeli państwo dalej będzie udawało, że problem nie istnieje, nie nazwie go i nie wdroży odpowiednich procedur. Nasze analizy opinii ozss wskazują, że większość specjalistów i kierowników w tej instytucji to kobiety. Wskazuje na to także statystyka wg której 85% absolwentów nauk społecznych w tym psychologii to kobiety. Urzędy w Polsce realizują masowo programy - Plany Równości Płci (ang. Gender Equality Plans), które promują równe traktowanie, przeciwdziałają dyskryminacji i dbają o przejrzystość. Dlatego urząd badający zgodność z przepisami postawienia płotu albo budy dla psa czy spółka skarbu państwa produkująca asfalt dbają o parytety płci wśród pracowników, co nawet znalazło odzwierciedlenie w ustawie: „Sejm przyjął ustawę „Women on Boards” - większa równowaga płci we władzach spółek publicznych”2. Natomiast instytucja, która opisuje spory kobiet i mężczyzn, które to spory dotyczą ich dzieci nic nie wspomina o Gender Equality Plans - równości płci w zatrudnieniu. Temat ten można uznać za banalny, lecz wyniki badań naukowych jasno i precyzyjnie podają, że płeć badacza ma wpływ na wyniki badań i to nawet tak wydawałoby się stabilnych jak IQ czy odczuwanie bólu3. Naukowcy określają wpływ płci badacza na uzyskany wynik badań jako „niepokojący”, i tak np.: „Mężczyźni w parze z eksperymentatorką mają tendencję do dostarczania bardziej rozbudowanych werbalnych wspomnień autobiograficznych, a kobiety z eksperymentatorem płci męskiej zgłaszają mniej „stanów wewnętrznych”, takich jak stany emocjonalne lub poznawcze4.” Wpływ płci badacza na wynik badania w naukach społecznych i medycznych doczekał się wielu opracowań i jest nauce znany, nie jest tylko znany w ozss. Nie oznacza to, iż wszystkie badania w ozss są obarczone wadą stronniczości ze względu na płeć. Jednak brak jakichkolwiek informacji na ten temat niepokoi ponieważ wynik badania nie powinien opierać się na umiejętności oczarowania specjalistek swoją szarmanckością czy wmówienia im archetypu Matki Polki – męczenniczki. Zmiany w prawie mogą zapoczątkować usunięcie problemu alienacji rodzicielskiej z systemu opieki nad dzieckiem po rozstaniu rodziców lecz mu nie zapobiegną. Kiedy dziecko staje się orężem w ręku rodzica za zdradę, rozpad związku, nowy związek, walkę o mieszkanie, dom, samochód czy spółkę to dobro dziecka schodzi na dalszy plan. Alienacja rodzicielska jest przede wszystkim szkodliwa dla dobra dziecka, następnie dla rodzica alienowanego, tworzy także patologię w życiu społecznym dla następnych pokoleń. Źródła: 1. https://www.gov.pl/.../pakiet-prawa-rodzinnego-dla-dobra... 2. https://www.gov.pl/.../sejm-przyjal-ustawe-women-on... 3. https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.1701427 4. Grysman A., Denney A. (2017) Gender, experimenter gender and medium of report influence the content of autobiographical memory report. Memory 25, 132–145.