Ad copy

“Cough” เป็นอาการที่พี่เชื่อว่าน้องๆทุกคนเจอกันได้บ่อยมากๆ วันนี้พี่เลยจะพาเรามาทบทวนไปด้วยกันนะครับว่า เวลาเจอคนไข้ที่มาด้วยอาการไอ จะมีแนวทางการ Approach ยังไงบ้างครับ😊 . 🟦STEP 1 : ให้แบ่งจากระยะเวลาในการไอเป็น 3 กลุ่ม (1) Acute < 3 wk (2) Subacute 3-8 wk (3) Chronic > 8 wk . =========================== . 🟦STEP 2 : ทีนี้เราลองมาดูว่าในแต่ละกลุ่ม มีโรคอะไรได้บ้าง . ⚫️Acute cough < 3 wk . ▪️ Respiratory tract infection(Most common) ▫️ Upper tract : Common cold, Acute sinusitis ▫️ Lower tract : Acute bronchitis, Pneumonia ▪️ Exacerbation of chronic condition ▫️ Upper airway cough syndrome(UACS) ▫️ Asthma ▫️ COPD ▫️ Bronchiectasis ▪️ Acute heart failure ▪️ Aspiration . ⚫️Subacute cough 3-8 wk . ▪️ Post-infectious cough(Most common) ▪️ Bacterial sinusitis ▪️ Pertussis ▪️ New onset/ exacerbation of chronic condition ▫️ Upper airway cough syndrome(UACS) ▫️ Asthma ▫️ GERD ▫️ COPD ▫️ Nonasthmatic eosinophilic bronchitis (NAEB) ▫️ Bronchiectasis . ⚫️Chronic cough > 8 wk . ▪️ Chronic condition ▫️ Upper airway cough syndrome(UACS) ▫️ Asthma(Cough-variant asthma คือ asthma ที่ present แค่เฉพาะอาการไอ) ▫️ GERD ▫️ Nonasthmatic eosinophilic bronchitis (NAEB) ▫️ COPD ▫️ Bronchiectasis ▪️ Smoking-induced/ Environmental exposure ▪️ Drug-induced : ACEI, Sitagliptin ▪️ Pulmonary TB ▪️ Lung cancer ▪️ Interstitial lung disease(ILD) . =========================== . 🟦STEP 3 : มองหา 🚨Red flags ดังนี้ . 🔴Smoking hx. ▪️ > 45 yr. + new symptom ▪️ > 55 yr. + Smoking > 30 pack-year 🔴Systemic symptoms : fever, wt.loss, edema 🔴Hemoptysis 🔴Prominent dyspnea 🔴Hoarseness 🔴Dysphagia, vomitting 🔴Recurrent pneumonia 🔴Abnormal PE/ CXR . ซึ่งถ้ามี Red flags ดังกล่าวก็ให้ไป work up หาสาเหตุเพิ่มเติมต่อไป . แต่ถ้าไม่มี Red flags ก็ไปต่อกันที่ STEP 4 . =========================== . 🟦STEP 4 : คือกรณีที่คนไข้ไม่มี Red flag symptoms ให้น้องๆมาลองดูเฉพาะในแต่ละกลุ่มอีกที . 🔵4.1 : Acute cough มักวินิจฉัยได้จากประวัติ &ตรวจร่างกาย สาเหตุที่พบบ่อย คือ Respiratory tract infection . 🔵4.2 : Subacute cough แนะนำให้แบ่งเป็น (1) Post-infectious cough กับ (2) Non post-infectious cough . โดยถ้ามีอาการหวัดนำมาก่อน(ไข้ น้ำมูก คัดจมูก เจ็บคอ) แต่อาการไอยังไม่หาย แบบนี้จะนึกถึง Post-infectious cough . แต่ถ้าไม่ได้มีอาการหวัดนำมาก่อนคือ Non post-infectious cough แบบนี้ให้คิดเป็นเหมือนกลุ่ม Chronic cough . 🔵4.3 : กลุ่ม Chronic cough ให้ทำ Chest X-ray ทุกราย เพื่อแยกสาเหตุที่รุนแรงออกไปก่อน เช่น TB, Lung cancer . (เนื่องจากในกลุ่ม Acute &subacute cough ที่ไม่ได้มี Red flag symptoms ส่วนใหญ่ยังไม่จำเป็นต้อง CXR) . ถ้า Chronic cough ที่ไม่มีทั้ง Red flag symptoms และ normal CXR ให้ไปต่อที่ STEP 5 . =========================== . 🟦STEP 5 : ในผู้ป่วยไอเรื้อรังที่ Chest X-ray normal มีโรคที่พบได้บ่อยดังนี้ . ⚫️Upper Airway Cough Syndrome(UACS) ⚫️Cough-variant asthma ⚫️Non-asthmatic eosinophilic bronchitis(NAEB) ⚫️GERD ⚫️Other : Smoking, ACEI-induced . =========================== . 🟦STEP 6 : ลองให้ Therapeutic trial . 🔵6.1 ถ้าผู้ป่วยยังสูบบุหรี่ หรือ on ACEI ให้หยุดสูบบุหรี่และหยุดยาแล้วนัด F/U 4-6 wk . 🔵6.2 ถ้ายังไม่ดีขึ้น ให้ Try treatment ไปก่อนเลย แล้วดูการตอบสนองอีกที ถ้าไม่ตอบสนองค่อย Investigation เพิ่มเติม . ⚫️Upper Airway Cough Syndrome(UACS) Ix : CT Paranasal sinus, Nasopharyngoscopy, Allergy evaluation(specific serum IgE, skin prick test) ✅1st-gen antihistamine ✅Short-term decongestant ✅Allergen avoidance . ⚫️Cough-variant asthma Ix : Spirometry, Bronchoprovocative test, Allergy evaluation ✅Inhaled corticosteroid(ICS) ✅Bronchodilator ✅Montelukast ✅Allergen avoidance . ⚫️Non-asthmatic eosinophilic bronchitis(NAEB) Ix : Sputum Eosinophils, Exhaled nitric oxide, Allergy evaluation ✅Inhaled corticosteroid(ICS) ✅Allergen avoidance . ⚫️GERD Ix : 24-hr. Esophageal pH monitoring ✅PPI ✅Diet & lifestyle change . =========================== . 🟥ทีนี้มาลองดูตัวอย่างโรคกันนะครับ . 🔴Common cold ▪️ Hx : ไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูก ▪️ PE : Pharynx & tonsil injected . 🔴Pertussis ▪️ Hx : ไออย่างรุนแรงเป็นพักๆ ตามด้วยหายใจเข้าอย่างแรงจนเกิดเสียง วู๊ป (whooping cough) . 🔴Viral croup ▪️ Hx : ร้องเสียงแหบ ไอเสียงก้องคล้ายเสียงสุนัขเห่า(Barking cough) ▪️ PE : Stridor, poor air entry . 🔴Pneumonia ▪️ Hx : ไข้ ไอเสมหะ หายใจเหนื่อย ▪️ PE : Crepitation, bronchial breath sounds, egophony . 🔴Lung abscess ▪️ Hx : ไอเสมหะกลิ่นเหม็นปริมาณมาก(Foul-smelling purulent sputum) ▪️ PE : Dullness on percussion over the affected area ▪️ Risk : Aspiration risk เช่น โรคทางระบบประสาทที่ทำให้มีปัญหาการกลืน, โรคฟันและเหงือก . 🔴COPD ▪️ Hx : ไอมากหลังตื่นนอน(จากเสมหะที่คั่งค้าง) หายใจมีเสียงหวี๊ด หายใจเหนื่อย ▪️ PE : wheezing, rhonchi, barrel-shaped chest ▪️ Risk : Smoking . 🔴Asthma ▪️ Hx : ไอมากเวลากลางคืน หายใจมีเสียงหวี๊ด หายใจเหนื่อย Atopic history(allergic rhinitis, atopic dermatitis) ▪️ PE : wheezing, rhonchi . 🔴Post-infectious cough ▪️ Hx : ประวัติเป็นหวัดนำมาก่อน(ไอ น้ำมูก เจ็บคอ ไข้) หลังจากนั้นอาการไอยังไม่หาย . 🔴Pulmonary TB ▪️ Hx : ไอเรื้อรัง ไอปนเลือด เบื่ออาหาร นน.ลด เหงื่อออกกลางคืน ▪️ Risk : ประวัติสัมผัสผู้ป่วยวัณโรค . 🔴Lung cancer ▪️ Hx : ไอเรื้อรัง ไอปนเลือด เบื่ออาหาร นน.ลด ▪️ Risk : Smoking . 🔴Heart failure ▪️ Hx : ไอเป็นฟองสีชมพู(Pink frothy sputum) ร่วมกับหายใจเหนื่อย นอนราบไม่ได้ ตื่นหายใจหอบเหนื่อยกลางคืน ขาบวม ▪️ PE : ↑JVP, Crepitation both lungs, bilateral leg edema . 🔴Upper airway cough syndrome(UACS) ▪️ Hx : ไอแบบกระแอม(Throat clearing) ไอมากเวลากลางคืน อากาศเย็นหรือมีสิ่งกระตุ้น เช่น ไรฝุ่น, ประวัติ allergic rhinitis คัด คัน จาม น้ำมูก ▪️ PE : Postnasal drip, cobblestone pharynx, allergic shiners . 🔴Cough-variant asthma ▪️ Hx : ไอมากเวลากลางคืน Atopic history(allergic rhinitis, atopic dermatitis) . 🔴GERD ▪️ Hx : ไอมากขึ้นหลังอาหารมื้อใหญ่ หรือเวลานอนราบ ประวัติกรดไหลย้อน แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว เปรี้ยวในปากหรือลำคอ ขมปาก . 🔴ACEI-induced ▪️ Hx : ไอแห้งๆ โรคความดันโลหิตสูง มีประวัติใช้ยา ACEI . ส่วนประวัติ Smoking ดูยังไงว่ากี่ Pack-year ใครยังจำไม่ได้ ลองดูใน comment ได้เลยนะครับ . ใครอ่านจบแล้วก็เม้นทักทายกันได้นะครับ หรือพิมพ์ “เข้าใจแล้ว Cough” สวัสดีครับ^^ #พี่ซีMedsalmon